Saturday, October 10, 2020

නෙල්සන් මැන්ඩෙලා නම් මිහිරි සිහිනය - ලියනගේ අමරකීර්ති

 


නෙල්සන් මැන්ඩෙලා මරණයත් සමග ලොවට අහිමි වන්නේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලෙස බලයට ආ ජනාධිපතිවරයෙකු පමණක් නොවේ. ඔහු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නම් සංකල්පය සජීවී කර තබන්නට දායක වූ මිනිසෙකි. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක මානව ගරුත්වය යන්න සියලු භේද ඉක්මවා පැවතිය යුතුය යන අදහස ජීවමාන කරන්නට මැන්ඩෙලාගේ දායකත්වය අතිමහත්ය. උගත්කමද මේ යුගයේ ලෝක නායකයෙකු තුළ තිබිය යුතු සංවේදීතාද විශිෂ්ට රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකත්වයද නෙල්සන් මැන්ඩෙලා තුළ තිබිණ. අපේ රටේ නායකයන්ගේ එවැනි ගුණ ඇතැයි ආණ්ඩුවේ මාධ්‍යවල බොළඳ නිවේදකයන් කියන බව ඇත්තය. එහෙත් තම යුගය හා දේශය ඉක්මවන ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අත්පත් කර ගැනීම යනු දුර්ලභ ජයග්‍රහණයකි.

සිංහල විඥානය තුළ අධි-අවධාරණය වූ සුද්දා පෙන්වන සුද්දෙක් ඔබ අමතයි - ලියනගේ අමරකීර්ති

 


 ලංකාවේ දේශපාලන කතා පැවැත්වීම් ක්ෂේත්‍රයේ ඇති ප්‍රාසාංගිකත්වය නාට්‍යමය ඉදිරිපත් කිරීමක් සඳහා යොදා ගැනීම අතින් සුද්දෙක් ඔබ අමතයි නාට්‍ය ඉතා නිර්මාණශීලී ප්‍රයත්නයකි. ඒ නිසාම එය ප්‍රාසාංගික උත්ප්‍රාසායක්ද වෙයි. දේශපාලන කතා යනුද හුදු ප්‍රසංග බව අපට දැනවීම ඒ උත්ප්‍රාසායයි. මෙකල සිටින ප්‍රකට දේශපාලන කටකාරයෝ ප්‍රසංගකාරයෝද වෙති.

වර්තමාන සිංහල සාහිත්‍ය ලෝකය - ලියනගේ අමරකීර්ති

 


 (වර්තමාන සාහිත්‍ය කලා කතිකාව පොහොසත් කරන්නට කළ හැකි දේ ගැන ඇසූ ප්‍රශ්නයක ලංකාදීපයට ලියූ කෙටි ලිපියකි)

ලංකාවේ සිංහල සාහිත්‍ය ලෝකයේ ඉතා විශාල ප්‍රමාණාත්මක වර්ධනයක් තිබේ. බොහෝ පොතපත පළ වේ. ඒ ප්‍රමාණයෙහි වර්ධනය අගය කළ යුතුය. ඉන් පෙනෙන්නේ බොහෝ දෙනෙකු ප්‍රකාශන මාධ්‍යයක් ලෙස සාහිත්‍ය තෝරාගෙන ඇති බවය. ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයෙහි සැලකිය යුතු දිගු කාලයක් ගත කර ඇති මට පෙනෙන්නේ ආත්ම ප්‍රකාශනය දිරි ගැන්වීම අතින් අපේ අධ්‍යාපනය එතරම් සාර්ථක නොවන බවය. සමාජයේ අනෙකුත් ක්ෂේත්‍රවලද අදහස් ප්‍රකාශනයට වඩා අකර්මණය සවන්දීම බහුල වශයෙන් දැකිය හැකිය. එහෙත් දැන් දැන් පොත් වශයෙන්, පුවත්පත් ඇසුරින් සහ සමාජ මාධ්‍ය වෙතින් තම නිර්මාණ පළ කරන අය වර්ධනය වීම නිසා අදහස් ප්‍රකාශනයේ වර්ධනයක් ඇති වී තිබේ. මෙය හොඳ දෙයකි. සාහිත්‍ය ලෝකයටත් අලුතින් පිරිස් පැමිණීම මා දකින්නේ අදහස් ප්‍රකාශනයට බිය නැති පිරිසක් පහළ වීමක් ලෙසයි. නමුත් ඒ සමගම සාවධානී සවන්දීම සහ පාඨනය පුහුණු කළ යුතුයි.

Friday, October 9, 2020

හඳගම නම් නාට්‍යකරුවා නැවත සොයා ගැනීම - ලියනගේ අමරකීර්ති


 


අශෝක හඳගම ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවෙහි ඉහළ තනතුරකින් විශ්‍රාම ගත් විට මම දුරකථන ඇමතුමක් දුන්නෙමි. එවැනි වරප්‍රසාදිත තනතුරකින් විශ්‍රාම ගන්නේ පූර්ණකාලීන වශයෙන් කලාවට කැපවීමට යැයි මට ආරංචි වූ බැවිනි. ඒ ඇමතුමේදී මට කියන්නට අමතක වූ දෙයක් තිබිණි. ඔයා මහබැංකුවෙන් අවුරුදු හැටටත් කලින් විශ්‍රාම ගත්තට නාට්‍ය කලාවෙන් විශ්‍රාම ගත්තෙ තිහටත් කලින්. ඒක අපරාදෙ.ඒ නිසා මෙම රචනය එය කීම වෙනුවෙන් කැප කරමි. ඔහුගේ ප්‍රධාන කලාව වන සිනමාව ගැන ලියන්නට සුදුස්සෝ බොහෝ දෙනෙක් සිටිති.

Saturday, August 1, 2020

ශාස්ත‍්‍රීය සන්නිවේදන කුසලතා වර්ධනය පිණිස පර්යාලෝක වර්ධනය - ලියනගේ අමරකීර්ති


මෙම දේශනයෙදි මම අපේක්ෂා කරන්නෙ මානවශාස්ත‍්‍ර සහ සමාජයීය විද්යා (එනම් ඔබ අපේ පීඨෙදි ඉගෙනගන්න දේවල්* හොඳ ශාස්ත‍්‍රීය සන්නිවේදකයෙක් වෙන්න උදව් වෙන්නෙ කොහොමද කියන කාරණය පැහැදිලි කරන්න. හොඳ සන්නිවේදකයෙක් කියන්නෙ, හය්යෙන් කතා කරන, විහිළු කතා කියන, විශාල වශයෙන් අංග චලනය භාවිත කරන කෙනෙක් කියල අපි සමහර විට හිතනවා. දේවලින් යම් උදව්වක් තියෙන බව ඇත්ත. එහෙත් හොඳ සන්නිවේදකයෙක් කියන්නෙ ටික විතරක් නෙමේ.

Sunday, May 12, 2019

බෙග් මාස්ටර්ලාගේ සංස්කෘතික විශ්වය සහ ආගමික අන්තවාදය






වෙසක් දවසට බුදුගුණ ගැයෙන්නේ බෙග් මාස්ටර්ගේ හඬින්ය යන්න අපි නිතර කියමු. එය කියවෙන්නේ මුස්ලිම් සහ සිංහල ජනයා අතර සම්බන්ධයේ සංහිඳියාව පෙන්වනු පිණිසය. සැබවින්ම එය ඉතා සාධනීය කරුණකි. එපමණක් නොව ගවුස් මාස්ටර්ගේ සංගීත නිර්මාණද ගලගෙදර අබ්දුල් හක්ගේ තනු නිර්මාණද ගැන අපි කතා කරමු. බුදු ගුණ පමණක් නොව ලෞකික ආලයේ මිහිරද මුස්ලිම් සංගීතඥයන් සහ ගායක ගායිකාවන් නිසා අපට විඳින්නට ඉඩ ලැබී තිබේ. ටිකිරි මැණිකෙ ඇඹුල ගෙනැල්ලා ගොවි රාළ ගොඩට ඇවිල්ලායනුවෙන් මොහිදීන් බෙග් ගයන්නේ සිංහල ගමක ප්‍රේමයයි. එය සිංහල-බෞද්ධ ගමක ගොවි යුවළකගේ ප්‍රේමයෙන් යුතු ජීවිතය අපට විස්තර කරයි. එය සුන්දර සන්සුන් ජීවිතයකි. බෙග් විසින් රොමෑන්තිකකරණය වන්නේ අපේ ජීවිතයයි.

Monday, May 6, 2019

පර්දාවට එරෙහි මුස්ලිම් කිවිඳියෝ සහ නූතනත්වය - ලියනගේ අමරකීර්ති



 ස්ත්‍රීන්ගේ විමුක්ති කතිකාව දකුණු ආසියාව වෙත ආවේ බටහිර නූතනත්වය සමග යැයි කීම අතිසරල කතාවකි. එසේ කීම නූතනත්වයද ආගමක් සේ ඇදහීමකි. එසේම ස්ත්‍රීන් පර්දාවෙන් හෝ බුර්කාවෙන් වසා කොන් කර මුල්ලකට කර තැබීම හෝ දූෂ්‍යකාරක වස්තුවක් සේ හෝ සැලකීම ඉස්ලාමයේ හෝ අනික් ආගමක සිරිත වී යැයි තර්ක කිරීමද සීමාන්තික ආගමිකවාදයකි. එයද පැරණි ඉස්ලාමයේ සෑම විටෙකම තිබුණු දෙයක් නොවේ. දකුණු ආසියාවේ පැවති ඇතැම් ස්ත්‍රී පීඩක ආගමික සිරිත විරිත් යටත් විජිතවාදීන් විසින් අධි-අවධාරණය කෙරිණි. සිය සැමියාගේ දර සෑයට පැන වැන්දඹු බිරිඳ දිවි නසා ගත යුතු යැයි කියන සති පූජාව ඉන්දියාවේ බහුලව පැවති සිරිතක් නොවේ. 

Saturday, May 4, 2019

ඉස්ලාම් මූලධර්මවාදය සහ බටහිර නූතනත්වය - ලියනගේ අමරකීර්ති




අප්‍රේල් 21 වැනි දා ත්‍රස්ත ප්‍රහාරයෙන් පසු ලංකාවේ ඉස්ලාමීය අන්තවාදීන් සහ ත්‍රස්තවාදීන් දඩයම සිදු වේ. ඊට මධ්‍යස්ථ මතධාරී මුස්ලිම් ජනයාගේ සහාය ලැබෙන බවද පෙනේ. ඇතැම් අත්අඩංගුවට ගැනීම්වලට මග පාදන තොරතුරු සපයනන්නේද සාමාන්‍ය මුස්ලිම් ජනයා යැයි කියවේ. දේශපාලන බලය ඇති මුස්ලිම් අය තම බලය අවභාවිත කොට තොරතුරු සඟවන්නට ඉඩ ඇතත්, සාමාන්‍ය මුස්ලිම් ජනයා ආරක්ෂක අංශ වෙත සියලු සහාය දෙන බව පෙනේ. එය උචිතය. මෙම අත්අඩංගුවට ගැනීම්වලින් පමණක් මෙම ගැටලුව විසඳීම ඉතා දුෂ්කර වන්නට ඉඩ තිබේ. ඒ පාස්කු දවසේ ලංකාවේ අප කැඳවනු ලැබ ඇත්තේ ලෝක පරිමාණ ත්‍රස්තවාදයක් වෙත වන්නටද ඉඩ තිබේ. ඒ කෙසේ වෙතත් ළඟදී එළඹෙන මැතිවරණ උදෙසා කරන දේශපාලන ගණන් බැලීම්වලින් වැලකී සියලු පරීක්ෂා කිරීම්වලට ආරක්ෂක අංශවලට ඉඩ දීම අවශ්‍ය වේ.

Friday, April 12, 2019

දැකල පුරුදු නැති අසන්ධිමිත්තා - ලියනගේ අමරකීර්ති



සිනමා සංස්කෘතියක විවිධ ශෛලියේ සිනමා කෘති පැවතීම අවශ්‍ය වේ. සිනමාව ශෛලිමය වශයෙන් පරිකල්පනීය සංකල්පරූපය සහ තථ්‍යාත්මක සංකල්පරූපය යන දෙවිධිය ගන්නට පුළුවන. අසන්ධිමිත්තා ගන්නේ පරිකල්පනීය සංකල්පරූපයේ පැත්තයි. එහි එන සිනමාත්මක ෆැන්ටසිමයත්වය ඇති වන්නේ ඒ නිසාය. තථ්‍යාත්මක සංකල්පරූපය තථ්‍ය ලෝකයට සාපේක්ෂ වශයෙන් සමාන සංකල්ප රූපය මත පිහිටයි.

මායා බන්ධන නම් අපූරු නාට්‍යයට දර්ශන නැතිවීම - ලියනගේ අමරකීර්ති



ප‍්‍රවීණ පරිවර්තක ගාමිණී වියන්ගොඩ මායා බන්ධන නමින් සිංහලට නැගූ ආතර් මිලර්ගේ The Crucible නාට්‍යය ඇසුරින් උෂාන් පෙරේරා නම් තරුණ අධ්‍යක්ෂකවරයා කළ නිෂ්පාදනය ඉතා අගනා නාට්‍යයකි. 2018 වසරේදී යෞවන සම්මාන උළෙල සහ රාජ්‍ය සම්මාන උළෙල යන දෙකෙහිදීම හොඳම නාට්‍යය ඇතුළු සම්මාන රැුසක් දිනා ඇති මේ අගනා නාට්‍ය තවමත් පවත්වා ඇත්තේ දර්ශනවාර 6ක් පමණකියි දැන ගැනීම හද බිඳින පුවතකි. ඒ දර්ශන හයෙන් දෙකක්ම නරඹා ඇති  මම මෙවන් කෘතියක් ලංකාවේ ප‍්‍රධාන නගරවලවත් ප‍්‍රදර්ශනය කිරීමට අවකාශ නැතිවීම විශාල සංස්කෘතික ඛේදවාචකයකියි තරයේ සිතමි.